Ustawy o KRS i SN: Poprawek nie będzie. Refleksji mało

Od prezydenckich ustaw o Krajowej Radzie Sądownictwa i o Sądzie Najwyższym rozpoczęła wczoraj swoje posiedzenie izba wyższa. Efekt jest przewidywalny, bo Komisja Praw Człowieka, Praworządności i Petycji, która obradowała w tej sprawie w nocy z poniedziałku na wtorek, zarekomendowała przyjęcie obu aktów bez poprawek. I to mimo wątpliwości zgłaszanych m.in. przez wiceministra sprawiedliwości czy biuro legislacyjne Senatu.

Za szybko

Podczas nocnego posiedzenia komisji wątpliwości dotyczące przepisów o SN przedstawiał m.in. Marcin Warchoł, wiceminister sprawiedliwości. Jego zdaniem problemem może być nowa instytucja skargi nadzwyczajnej. Zgodnie z prezydenckim pomysłem będzie ją można wnosić w niemal każdej sprawie (wyjątkiem będą wykroczeniowe, wykroczeniowo-skarbowe oraz rozwodowe) zakończonej prawomocnym wyrokiem. Co więcej, przez pierwsze 3 lata będzie można tą drogą podważać wyroki z ostatnich 20 lat.

Zdaniem dr. Warchoła regulacje te mogą stwarzać w praktyce poważne kłopoty, zwłaszcza że vacatio legis ustawy wynosi zaledwie 3 miesiące. Wprowadzenie skargi nadzwyczajnej spowoduje bowiem lawinowy wzrost wniosków kierowanych do prokuratora generalnego, który będzie jednym z podmiotów (obok m.in. rzecznika praw obywatelskich czy rzecznika praw dziecka), za pośrednictwem których takie skargi będą wnoszone.

Wiceminister sprawiedliwości podkreślał, że może prowadzić to do dysfunkcjonalności tej instytucji. I podawał dwa pomysły na rozwiązanie tej sytuacji: umożliwienie wnoszenia skarg nadzwyczajnych także bezpośrednio przez obywateli (obowiązywałby jednak przymus adwokacki, tak jak np. przy wnoszeniu skarg do Trybunału Konstytucyjnego) lub wydłużenie vacatio legis z 3 miesięcy do roku. Ten czas pozwoliłby na przygotowanie się PG do nowych obowiązków.

Z tymi argumentami polemizował Paweł Mucha, minister w Kancelarii Prezydenta, który podkreślał, że preselekcja skarg dokonywana przez podmioty profesjonalne jest niezbędna.

To niejedyne wątpliwości do przepisów o skardze nadzwyczajnej. Podczas prac w sejmowej komisji wiceminister Warchoł zwracał uwagę, że skarga nadzwyczajna ma być składana do Sądu Najwyższego od orzeczeń, które naruszają „zasady lub wolności i prawa człowieka i obywatela określone w konstytucji”. Tymczasem uprawnienie do kontrolowania konstytucyjności przysługuje wyłącznie Trybunałowi Konstytucyjnemu.

Sporne kadencje

Wiele z przyjętych przez senacką komisję rozwiązań zostało skrytykowanych również przez biuro legislacyjne Senatu. Chodzi m.in. o skrócenie kadencji I prezesa SN, co będzie efektem obniżenia z 70 do 65 lat wieku, w którym sędziowie SN przechodzą w stan spoczynku. W swojej opinii legislatorzy alarmują, że do skrócenia kadencji szefa SN dojdzie więc w sposób „nieprzewidziany konstytucją”. Dlatego, zdaniem Beaty Mandylis, głównego legislatora Senatu, należałoby wprowadzić przepisy przejściowe, które umożliwiłyby obecnemu I prezesowi SN zakończenie kadencji w sposób zgodny z tym, co stanowi konstytucja. Pozwoliłoby to nieco zmniejszyć krytykę ustawy, a jednocześnie nie prowadziłoby do wypaczenia samej idei nowych regulacji – nieoficjalnie w rozmowie z DGP przyznaje jeden z posłów PiS. Jego zdaniem usuwanie obecnego I prezesa SN przed upływem konstytucyjnej kadencji to „gra niewarta świeczki”, zwłaszcza że prof. Małgorzacie Gersdorf pozostało jedynie nieco ponad 2 lata na stanowisku.

Wątpliwości senackich legislatorów wzbudziły również zapisy drugiej przyjętej przez komisję ustawy. Chodzi o nowelizację ustawy o KRS, której skutkiem będzie również wygaszenie kadencji tych członków organu, którzy pochodzą ze środowiska sędziowskiego. Biuro legislacyjne przypomniało, że TK w swoim orzecznictwie konsekwentnie wyraża przekonanie, że kadencja wyznaczona przepisami rangi konstytucyjnej – a taką właśnie jest czteroletnia kadencja KRS – podlega szczególnej ochronie.

Legislatorzy senaccy bez entuzjazmu podchodzą też do zmiany sposobu wyłaniania sędziów do składu rady (obecnie robią to sędziowie, po zmianach kompetencja ta przejdzie na Sejm). Odkładając na bok spór co do tego, czy ustawodawca zwyczajny ma w tej kwestii zupełną swobodę, czy nie – jako że konstytucja nie przesądziła wprost, jakiemu podmiotowi przysługuje ta kompetencja – zwrócono uwagę, że wybieranie sędziów przez Sejm może negatywnie wpłynąć na ich niezawisłość. Zgodnie bowiem z prawem, członkiem KRS można być przez dwie kadencje. A to stwarza niebezpieczeństwo, które ustawodawca dostrzegł już wcześniej, ustanawiając zasadę, iż sędzią TK można być tylko przez jedną kadencję.

Problem ten był podnoszony m.in. w orzecznictwie trybunału. W jednym z orzeczeń stwierdza on, iż „sędzia sprawujący jednocześnie funkcję (…) i zamierzający ubiegać się o dalsze jej sprawowanie może być postrzegany jako podatny na pewne sugestie co do treści wydawanych orzeczeń czy wręcz jako sędzia antycypujący te kwestie. Już samo takie potencjalne zagrożenie pozbawiłoby sędziego zewnętrznych znamion niezawisłości oraz bezstronności”. 

Etap legislacyjny

Projekt w Senacie

Więcej informacji

Prawo

Podział prawa ze względu na metodę regulacji:
1) Prawo wewnętrzne: Prawo konstytucyjne, Prawo cywilne - reguluje relacje między podmiotami prawa w relacji poziomej, czyli żaden z podmiotów pozostających w stosunku prawnym nie jest władny narzucić swojej woli drugiej stronie (cywilnoprawna metoda regulacji).
Prawo pracy - reguluje stosunki między pracodawcą a pracownikiem, a także organizacjami pracowników (związki zawodowe) metodą w zasadzie cywilnoprawną, jednak z dużym zakresem norm semiimperatywnych służących wyznaczeniu minimalnego poziomu ochrony pracownika.
Prawo karne - jest zbiorem norm mających na celu eliminację zachowań aspołecznych najcięższej wagi poprzez zastosowanie sankcji kary. (karnoprawna metoda regulacji).
Prawo administracyjne - reguluje relacje między podmiotami w stosunku pionowym, tj. wówczas gdy jeden z podmiotów może władczo kształtować sytuację prawną drugiego podmiotu. (administracyjnoprawna metoda regulacji).
Prawo rodzinne i opiekuńcze
Prawo finansowe
2) Prawo międzynarodowe

Podział prawa ze względu na przedmiot regulacji:
prawo autorskie, prawo bankowe, prawo budowlane, prawo celne, prawo człowieka, prawo dziecka, prawo energetyczne, prawo kanoniczne, prawo konstytucyjne, prawo konfliktów zbrojnych, prawo lotnicze, prawo medyczne, prawo międzynarodowe, prawo naukowe, prawo o ruchu drogowym, prawo o szkolnictwie wyższym, prawo ochrony środowiska, prawo podatkowe, prawo prasowe, prawo rolne, prawo upadłościowe, prawo wyznaniowe.

Prawo jest wyrazem konieczności uporządkowania życia społecznego i poddania go pewnym regułom, by umożliwiało istnienie i możliwie należyte funkcjonowanie społeczności państwowej, bardzo zróżnicowanej, której członkowie mają odmienne potrze-by i aspiracje, w których dochodzi do rozmaitych konfliktów i zagrożeń, zarówno biologicznej jak i społecznej egzystencji grupy. Różne systemy norm prawnych wprowadzają element ładu we wzajemnych stosunkach między ludźmi. Normy prawne, podobnie jak powszechnie uznawane i akceptowane normy moralne, normy religijne czy nor-my obyczajowe nie mają jednak wyłączności na regulowanie ludzkich zachowań. Nie-mniej jednak prawo normuje dziś niemal wszystkie dziedziny życia społecznego.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *