<![CDATA[
„Sąd może przyznać zadośćuczynienie za krzywdę osobom najbliższym
poszkodowanego, który na skutek czynu niedozwolonego doznał ciężkiego i
trwałego uszczerbku na zdrowiu” – głosi wtorkowa uchwała SN podjęta w
składzie siedmiu sędziów. Uzasadnienie uchwały ma zostać sporządzone w
terminie późniejszym.
Pełnomocniczka rodziców dziecka mec. Jolanta Budzowska powiedziała
PAP po ogłoszeniu uchwały, że w jej świetle „możemy przyjąć, iż więź
rodzinna została uznana przez sąd za dobro osobiste chronione nie tylko w
sytuacji śmierci osoby bliskiej, ale też ciężkiego i trwałego
uszczerbku na zdrowiu, jakiego doznaje osoba najbliższa”.
„Jak ta uchwała będzie stosowana w orzecznictwie, to czas pokaże, ale
wydaje się, że (…) na zadośćuczynienie będą zasługiwać te wyjątkowe
przypadki, gdy sytuacja poszkodowanego jest dramatycznie trudna, a
strona powodowa wykaże, iż więź istniała i doznała uszczerbku” –
zaznaczyła.
Jak dodała uchwała SN nie odnosi się tylko do sytuacji błędów
medycznych, ale może dotyczyć „wszystkich sytuacji, gdy na skutek czynu
niedozwolonego poszkodowana osoba jest w tak ciężkim stanie, że
dezorganizuje to życie jej najbliższych”, czyli na przykład także
sytuacji wypadków komunikacyjnych.
Zagadnienie rozpatrywane przez SN wynikło na kanwie skargi kasacyjnej
od wyroku zasądzającego zadośćuczynienie dla dziecka, które w wyniku
błędów lekarskich podczas odbierania porodu stało się trwale
niepełnosprawne. Sądy obu instancji przyznały dziecku zadośćuczynienie –
łącznie 1,2 mln zł – oraz 4,4 tys. zł miesięcznej renty. Jednocześnie
sądy zdecydowały o wypłacie zadośćuczynienia dla rodziców dziecka – 300
tys. zł dla matki i 200 tys. zł dla ojca – za „naruszenie więzi
rodzinnych”.
Właśnie ta ostatnia kwestia zadośćuczynienia dla rodziców znalazła
się u podstaw problemu prawnego, który w kwietniu zeszłego roku
dostrzegł trzyosobowy skład Izby Cywilnej SN kierując sprawę do składu
siedmiu sędziów. Przyjęte bowiem jest w orzecznictwie, iż
zadośćuczynienie przysługuje w przypadku śmierci osoby bliskiej –
następuje wtedy naruszenie dobra w postaci „zerwania więzi rodzinnej”.
Trzyosobowy skład SN zapytał jednak, czy roszczenie o
zadośćuczynienie na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego o ochronie
dóbr osobistych „przysługuje osobom bliskim poszkodowanego także wtedy,
gdy na skutek czynu niedozwolonego poszkodowany doznał poważnego
uszczerbku na zdrowiu”.
„Więź rodzinna między osobami żyjącymi, jako dobro, nie podlega
ochronie” – wskazywała przed SN reprezentująca pozwany szpital mec. Anna
Płatkowska. Dodała, że w przypadku uznania takiej ochrony sąd musiałby
na przykład oceniać jakość tej więzi przed i po powstaniu
niepełnosprawności, co – w jej ocenie – jest niemożliwe. Ponadto inna
wykładnia – jak zaznaczyła – „może utrwalać niebezpieczny obraz
niepełnosprawnych, jako osób niepełnowartościowych”.
Jak dodała w przypadku przyjęcia przez SN szerszej wykładni
naruszenia dóbr osobistych w kontekście więzi rodzinnych należy wziąć
pod uwagę negatywny wpływ takiej wykładni na finanse ochrony zdrowia.
Oceniła ponadto, że pozytywna dla powodów uchwała SN może wpłynąć na
zwiększenie wysokości składek OC przez firmy ubezpieczeniowe.
Druga z prawniczek reprezentujących rodziców dziecka – mec. Karolina
Kolary – wskazywała zaś, że „dla nowoczesnego społeczeństwa więzi
rodzinne to wartość fundamentalna”. „Naruszone zostało dobro rodziców w
postaci prawa do ukształtowania więzi z własnym dzieckiem” – dodała. W
jej ocenie doszło do poważnego zaburzenia tego dobra, w postaci „prawa
do cieszenia się macierzyństwem i ojcostwem”.
„Katalog dóbr osobistych jest otwarty. Wartości chronione jako dobra
osobiste ewoluują wraz z rozwojem stosunków społecznych” – powiedziała
mec. Kolary.
Stanowisko pełnomocniczek powodów poparł przed SN przedstawiciel Prokuratury Krajowej prok. Wojciech Kasztelan.
Poród, którego sprawa dotyczyła, miał miejsce w 2008 r. Obecnie
dziewczynka – 10-letnia Samira – nie mówi, nie chodzi, cierpi na
padaczkę lekoodporną i nie ma z nią kontaktu intelektualnego. Dziecko
wymaga stałej opieki.