<![CDATA[
Ustawa z lipca 2017 r. ustanowiła nowe zasady dotyczące przechodzenia
w stan spoczynku przez polskich sędziów. Zgodnie z nią, wiek przejścia w
stan spoczynku dla sędziów sądów powszechnych, sędziów Sądu Najwyższego
i prokuratorów został obniżony do 60 lat dla kobiet i 65 lat dla
mężczyzn, chociaż wcześniej wynosił on 67 lat dla obu płci.
Zdaniem Komisji Europejskiej przepisy obniżające wiek emerytalny,
które przyznały ministrowi sprawiedliwości prawo do decydowania o tym,
czy sędzia będzie miał przedłużoną możliwość orzekania, naruszają
gwarancje niezawiłości sędziowskiej. Uznawszy, że przepisy te są
sprzeczne z prawem Unii, KE wniosła do trybunału skargę o stwierdzenie
naruszenia prawa UE.
Polskie władze już zmieniły przepisy, których ona dotyczy, ale KE
zdecydowała się na podtrzymanie zarzutów, bo jej zdaniem nie wszystkie
problemy zostały rozwiązane.
W czwartek rzecznik generalny TSUE wydał opinię, w której
stwierdził, że odmienny wiek przejścia w stan spoczynku dla kobiet i
mężczyzn, pełniących funkcje sędziów sądów powszechnych, sędziów Sądu
Najwyższego i prokuratorów, narusza prawo Unii.
Stwierdził ponadto, że obniżając wiek przechodzenia w stan spoczynku
przez sędziów sądów powszechnych i jednocześnie przyznając ministrowi
sprawiedliwości dyskrecjonalne prawo do przedłużania czynnej służby tych
sędziów, Polska naruszyła prawo UE.
W odniesieniu do zarzutu Komisji dotyczącego dyskryminacji ze
względu na płeć, rzecznik generalny odrzucił argument Polski, że w tym
przypadku nie istnieje bezpośredni związek między przepracowanym okresem
a pobieranym uposażeniem, co oznaczałoby, że omawiany tu system jest
objęty przyznaną państwom członkowskim swobodą ustanowienia odmiennego
wieku emerytalnego dla kobiet i mężczyzn w ramach publicznego systemu
zabezpieczenia społecznego.
Zdaniem rzecznika zważywszy, że kobiety sędziowie w stanie spoczynku
przestają rywalizować na rynku pracy i nie kontynuują już kariery,
zakwestionowane przez Komisję przepisy w żadnym razie nie mogą stanowić
środków „pozytywnej dyskryminacji”. „Co więcej, przepisy, które
utrwalają tradycyjny podział ról na przyszłość, nie powinny być
postrzegane jako środki mające na celu promowanie równości kobiet i
mężczyzn. Z zakwestionowanych przepisów nie mogą też skorzystać
mężczyźni, którzy utracili szansę awansu zawodowego z powodu
wychowywania dzieci, a ponadto nie biorą one pod uwagę sytuacji kobiet,
które nigdy nie były zaangażowane w wychowywanie dzieci” – wskazał
rzecznik generalny TSUE.
Podkreślił też, że prawo Unii chroni sędziów przed usuwaniem z
urzędu, a nieusuwalność sędziów stanowi jedną z podstawowych gwarancji
niezawisłości sędziowskiej.
„W ocenie rzecznika generalnego obniżenie wieku przechodzenia przez
sędziów w stan spoczynku powinno być obwarowane zabezpieczeniami, aby
zapewnić, że sędziowie nie będą de facto usuwani z urzędu, natomiast
ustawa z lipca 2017 r. nie jest zgodna z gwarancjami nieusuwalności
sędziów i ich niezawisłości” – wskazał.
Opinia rzecznika generalnego TSUE jest wstępem do wyroku w sprawie.
Nie jest wiążąca dla trybunału. TSUE może ją podzielić, co często się
dzieje, ale może się też z nią nie zgodzić.