<![CDATA[
W nowelizacji chodzi m.in. o zmiany procedur wyboru I prezesa SN i kwestie obsady stanowisk w tym sądzie.
Sejm uchwalił te zmiany – złożone przez klub PiS – w zeszły piątek. Senat przyjął je – bez poprawek – w nocy z wtorku na środę.
Jak powiedział wiceszef Kancelarii Prezydenta Paweł Mucha „jeżeli
chodzi o rozwiązania prawne, które są zawarte w tej ustawie, to one nie
budziły żadnych wątpliwości natury konstytucyjnej”. Mucha pytany w TVN24
o zastrzeżenie Biura Legislacyjnego Senatu, co do konstytucyjności
nowelizacji, odpowiedział: „nie widzimy tam tego rodzaju niezgodności”.
Mucha zapewnił, że w Kancelarii Prezydenta dokładnie przeanalizowano
wszystkie zapisy nowelizacji pod względem jej zgodności z konstytucją.
„Ta zmiana prawa, też była spowodowana taką sytuacją, która nie jest
normalna, która jest sytuacją atypową, że mamy teraz do czynienia z
pewnego rodzaju niepodporządkowaniem się prawu przez część sędziów,
którzy uważają, że prawo ich nie obowiązuje” – powiedział wiceszef
Kancelarii Prezydenta.
„To jest zwykła, normalna rzecz, że ustawodawca reaguje, żeby nie
była możliwa obstrukcja” – dodał Mucha. Na uwagę, że sędziowie SN w
uchwale w końcu czerwca wskazali, że Małgorzata Gersdorf nadal pozostaje
I prezesem SN, Mucha stwierdził, że nie każda wypowiedź sędziego ma moc
wyroku.
Przepisy nowelizujące ustawy o KRS i SN mają wejść w życie w dniu
następującym po dniu ogłoszenia, czyli w piątek. Pozostałe przepisy
nowelizacji mają natomiast wejść w życie po upływanie 14 dni od
ogłoszenia z wyjątkiem zmian w ustawie o komornikach, których termin
wejścia w życie określono na 1 stycznia 2019 r.
Zgodnie z uzasadnieniem nowelizacji „zasadniczym celem zmian w
ustawie o Krajowej Radzie Sądownictwa i ustawie o Sądzie Najwyższym jest
doprowadzenie do usprawnienia postępowań prowadzonych przez KRS w
sprawach powołania do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego, w tym
sędziego SN”. Jak zaznaczono, w zmianach chodzi m.in. o wyłączenie
możliwości obstrukcji prowadzonych przed KRS postępowań nominacyjnych do
SN.
Zmiany przewidują też m.in. że Zgromadzenie Ogólne Sędziów SN będzie
wybierało i przedstawiało prezydentowi kandydatów na I prezesa SN
niezwłocznie po obsadzeniu 2/3 liczby stanowisk sędziów SN, a nie – tak
jak obecnie głosi przepis – dopiero, gdy obsadzone są niemal wszystkie
stanowiska.
W noweli przewidziano ponadto, aby odwołanie od uchwały KRS
obejmującej rozstrzygnięcie w przedmiocie wniosku o powołanie do
pełnienia urzędu sędziego nie wyłączało uprawomocnienia się jej w
zakresie, w jakim rozstrzyga o przedstawieniu wniosku o powołanie do
pełnienia urzędu sędziego SN. Jedynie w przypadku uznania odwołania i
uchylenia przez Naczelny Sąd Administracyjny uchwały KRS o
nieprzedstawieniu wniosku o powołanie konkretnej osoby do pełnienia
urzędu sędziego SN, przepis ma dać kandydatowi „możliwość uwzględnienia
jego wniosku w najbliższym, niezakończonym postępowaniu nominacyjnym”.
„NSA rozpoznaje odwołanie i wydaje orzeczenie w terminie 14 dni od dnia
przekazania temu sądowi odwołania” – przewiduje nowelizacja.
W końcu czerwca w Monitorze Polskim opublikowane zostało
obwieszczenie prezydenta Andrzeja Dudy o wolnych stanowiskach sędziego w
SN. Zgodnie z obwieszczeniem, do objęcia są łącznie 44 wakaty
sędziowskie. Zgodnie z ustawą o SN, każda osoba, która spełnia warunki
do objęcia stanowiska sędziego SN, może zgłosić swoją kandydaturę KRS w
terminie miesiąca od dnia obwieszczenia.
Pytany w TVN24 o powołanie się w ustawie na „nieistniający przepis” –
na co zwracały uwagę media i część prawników już po przyjęciu ustawy
przez Senat – Mucha odpowiedział, że jest to związane z „przepisem
przejściowym”.
Chodzi o to, że w przejściowych przepisach art. 22 nowelizacji, gdy
mowa jest o dokumentach, które kandydat na stanowisko sędziego w SN może
dołączyć do karty zgłoszenia, jest odesłanie do przepisu pierwotnie
oznaczonego w projekcie tej nowelizacji jako par. 2a artykułu 31 ustawy o
SN, który ostatecznie – po pracach w parlamencie – nosi teraz
oznaczenie par. 3a.
Jak poinformowano w komunikacie na stronie KPRP w związku z tym do
Kancelarii Prezydenta w środę i czwartek wpłynęły wyjaśnienia szefa
Kancelarii Sejmu Agnieszki Kaczmarskiej, Biura Legislacyjnego Sejmu oraz
Krajowej Rady Sądownictwa. „Z przedstawionych stanowisk wynika, że
przepis ten, pomimo zaistnienia błędu, nie budzi jednak wątpliwości
natury konstytucyjnej” – głosi komunikat KPRP.
Mucha zaznaczył, że w nowelizacji jest „pewne uchybienie i ono nie ma
doniosłości prawnej, ale jest to po prostu kwestią przenumerowania
numerów artykułów w przepisie przejściowym”.
Jak wskazała Kancelaria Prezydenta do postępowań w sprawach
indywidualnych dotyczących powołania do pełnienia urzędu na stanowisku
sędziego SN wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie
nowelizacji będzie się stosować przepisy w brzmieniu nadanym
nowelizacją. „Jeżeli zatem ustawa nowelizująca wejdzie w życie do dnia
29 lipca 2018 r., wówczas do postępowania nominacyjnego wszczętego
obwieszczeniem Prezydenta RP z 29 czerwca 2018 r. znajdzie zastosowanie
również norma art. 31 par. 3a ustawy o SN i każda z osób ubiegających
się o stanowisko sędziego SN będzie mogła dołączyć do karty zgłoszenia
inne dokumenty potwierdzające jej kwalifikacje” – głosi komunikat KPRP.
„Jeżeli ustawa będzie ogłoszona i wejdzie w życie przed 29 lipca,
będzie dotyczyć tej procedury naboru na wolne stanowiska sędziowskie,
która jest w toku, to bez zastosowania tego przepisu przejściowego,
bezpośrednio skutek będzie następował na podstawie przepisu bazowego” –
stwierdził Mucha.
Podpisana w czwartek przez prezydenta nowelizacja w odniesieniu do
przepisów o ustroju sądów wprowadza m.in. ograniczenie kompetencji
kolegiów sędziowskich. Zmieniono np. organ – z kolegium na KRS –
rozpoznający odwołania sędziów od decyzji prezesów sądów w sprawach
podziału czynności i zakresu obowiązków. Zwiększone mają być też
kompetencje prezesów sądów rejonowych.
Zmiany objęły też ustawę o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury i
wprowadzić „nowy rodzaj aplikacji – aplikację uzupełniającą – w celu
ułatwienia dojścia do zawodu sędziego lub prokuratora osobom
posiadającym doświadczenie zawodowe w wymiarze sprawiedliwości, to jest
referendarzom sądowym oraz asystentom sędziów i prokuratorów”.
W przepisach o prokuraturze dookreślono charakter oraz zakres
uczestnictwa prokuratora w postępowaniach prowadzonych przez organy
władzy i administracji publicznej oraz sądy i trybunały.