TK nie zbada zakazu ujawniania danych podejrzanej osoby publicznej

Według RPO Adama Bodnara – który wcześniej przyłączył się do tego postępowania w TK – prasa mogłaby publikować dane i wizerunek osoby publicznej, wobec której toczy się postępowanie karne – w zakresie pełnionej przez nią działalności publicznej, w szczególności politycznej, społecznej i zawodowej.

Kanwą pytania prawnego – jakie w maju 2015 r. zadał TK – był proces cywilny, który prezes Amber Gold Marcin P. wytoczył jednemu z tygodników. Za opublikowanie tam w grudniu 2012 r., bez swej zgody, nazwiska i wizerunku, zażądał 10 tys. zł zadośćuczynienia. Do pozwu dołączył decyzję prokuratury o odmowie zgody na ujawnienie jego danych i wizerunku.

W 2013 r. pozew ten oddalił w I instancji Sąd Okręgowy w Warszawie. Uznał, że sprawa P. była szeroko komentowana, a wizerunek i dane powoda były powszechnie znane, np. Prokurator Generalny podał z trybuny Sejmu jego pełne dane. Według SO powód nie wykazał też, by wskutek działań pozwanego doznał krzywdy.

Badając apelację Marcina P., SA nabrał wątpliwości, czy zgodny z konstytucyjną wolnością pozyskiwania i rozpowszechniania informacji jest przepis prawa prasowego z 1984 r., zabraniający mediom – bez zgody samego zainteresowanego albo właściwego prokuratora czy sądu – publikowania danych osobowych i wizerunku osób, przeciw którym trwa śledztwo lub proces karny. Powód twierdzi, że zakaz ten dotyczy wszystkich, bez względu, czy są osobami publicznymi.

W pytaniu do TK SA podkreślał, że Sąd Najwyższy uznaje, iż zakaz ujawniania danych i wizerunku osób, przeciw którym toczy się postępowanie, ma charakter bezwzględny – bez względu na to, czy prowadzą działalność publiczną. Zdaniem SN obejmuje on wszelkie informacje umożliwiające identyfikację osoby w określonym środowisku, w tym danych wskazujących na pełnioną funkcję.

Zdaniem SA prawo prasowe, bez uwzględnienia roli podejrzanych w życiu publicznym i z pominięciem znaczenia danego procesu karnego dla opinii publicznej, ogranicza konstytucyjną zasadę swobody wypowiedzi. SA pisał do TK, że w świetle prawa prasowego nie jest dopuszczalna częsta praktyka pozornego anonimizowania w mediach danych osób powszechnie znanych, co do których wszczęto postępowanie karne – podano przykład: „Sławomira W., syna prezydenta”.

SA wskazał, że pominięcie tożsamości osoby oznacza de facto pominięcie informacji istotnej dla opinii publicznej. Może to wystąpić zwłaszcza wtedy, gdy czyjaś działalność publiczna jest powszechnie znana; osoba ta jest identyfikowana przez społeczeństwo, a postępowanie karne dotyczy związanych z jej działalnością publiczną poważnych nieprawidłowości. Taka sytuacja zachodziła – według SA – w sprawie Marcina P., oskarżonego o oszustwa znacznej wartości. Tymczasem media „straciły prawo do informowania społeczeństwa o dalszych zdarzeniach związanych z aferą” – wskazał SA.

RPO przystąpił do tego postępowania, uznając że prawo prasowe w zakresie, w jakim zakazuje publikowania danych i wizerunku osób publicznych, wobec których prowadzone jest postępowanie karne mające za przedmiot ich działalność publiczną, jest niezgodne z konstytucją. W ocenie RPO zakaz taki jest niezgodny z zasadą swobody wypowiedzi.

Zdaniem Bodnara zasłanianie wizerunku osoby publicznej, czy też utajnianie jej danych w trakcie toczącego się postępowania, podczas gdy opinii publicznej znane są dokładnie informacje o sprawie i danych sprawcy, nie spełnia swojej roli. Jak wskazywało wielu autorów oraz sądy, jest to „kuriozalne” i naraża media na śmieszność – dodał.

Wiceprokurator generalny Robert Hernand w 2015 r. wniósł do TK o umorzenie sprawy, uznając że SA musi sam rozstrzygnąć, czy działaniu pozwanego można przypisać cechę bezprawności, skoro przed opublikowaniem danych i wizerunku powoda jego pełne dane osobowe ujawnił w wystąpieniu sejmowym prokurator generalny Andrzej Seremet.

W czerwcu br. SA napisał do TK, że cofa swe pytanie (nie podając motywów). Zgodnie z prawem obligowało to TK do umorzenia postępowania. Uczynił to jednogłośnie na posiedzeniu niejawnym 20 września TK w składzie: Michał Warciński, Zbigniew Jędrzejewski, Leon Kieres, Julia Przyłębska i Stanisław Rymar.

Obowiązujące prawo prasowe pochodzi z lat 80. Od dawna jest krytykowane m.in. przez organizacje dziennikarskie jako nieprzystające do warunków demokracji, realiów współczesnych mediów oraz do orzecznictwa Trybunału w Strasburgu.

Więcej informacji

Prawo

Podział prawa ze względu na metodę regulacji:
1) Prawo wewnętrzne: Prawo konstytucyjne, Prawo cywilne - reguluje relacje między podmiotami prawa w relacji poziomej, czyli żaden z podmiotów pozostających w stosunku prawnym nie jest władny narzucić swojej woli drugiej stronie (cywilnoprawna metoda regulacji).
Prawo pracy - reguluje stosunki między pracodawcą a pracownikiem, a także organizacjami pracowników (związki zawodowe) metodą w zasadzie cywilnoprawną, jednak z dużym zakresem norm semiimperatywnych służących wyznaczeniu minimalnego poziomu ochrony pracownika.
Prawo karne - jest zbiorem norm mających na celu eliminację zachowań aspołecznych najcięższej wagi poprzez zastosowanie sankcji kary. (karnoprawna metoda regulacji).
Prawo administracyjne - reguluje relacje między podmiotami w stosunku pionowym, tj. wówczas gdy jeden z podmiotów może władczo kształtować sytuację prawną drugiego podmiotu. (administracyjnoprawna metoda regulacji).
Prawo rodzinne i opiekuńcze
Prawo finansowe
2) Prawo międzynarodowe

Podział prawa ze względu na przedmiot regulacji:
prawo autorskie, prawo bankowe, prawo budowlane, prawo celne, prawo człowieka, prawo dziecka, prawo energetyczne, prawo kanoniczne, prawo konstytucyjne, prawo konfliktów zbrojnych, prawo lotnicze, prawo medyczne, prawo międzynarodowe, prawo naukowe, prawo o ruchu drogowym, prawo o szkolnictwie wyższym, prawo ochrony środowiska, prawo podatkowe, prawo prasowe, prawo rolne, prawo upadłościowe, prawo wyznaniowe.

Prawo jest wyrazem konieczności uporządkowania życia społecznego i poddania go pewnym regułom, by umożliwiało istnienie i możliwie należyte funkcjonowanie społeczności państwowej, bardzo zróżnicowanej, której członkowie mają odmienne potrze-by i aspiracje, w których dochodzi do rozmaitych konfliktów i zagrożeń, zarówno biologicznej jak i społecznej egzystencji grupy. Różne systemy norm prawnych wprowadzają element ładu we wzajemnych stosunkach między ludźmi. Normy prawne, podobnie jak powszechnie uznawane i akceptowane normy moralne, normy religijne czy nor-my obyczajowe nie mają jednak wyłączności na regulowanie ludzkich zachowań. Nie-mniej jednak prawo normuje dziś niemal wszystkie dziedziny życia społecznego.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *